Leeuwarden Marloes Schreur (34) verloor in 2017 ook haar levenspartner, Jocco Eijssen. Over zijn plotselinge dood, over verlies en rouw, maakte ze samen met cho- reografe Marlien Seinstra een aangrijpende danstheatervoorstelling.

Toen Marloes Schreur 21 was, verloor ze haar moeder aan kanker. In augustus 2017 stierf haar vader. Vijf weken later overleed haar grote liefde, de bekende Leeuwarder Jocco Eijssen. Hij lag op een ochtend dood in bed. Marloes vond hem. Jocco werd maar 49 jaar.

„Rouw en afscheid zijn een belangrijk thema in mijn leven”, zegt ze. Een snelle glimlach trekt over haar gezicht. Na de dood van haar geliefde deed ze een paar dingen. Ze ging dingen ‘rond’ maken. Ofwel: dingen afmaken die Jocco en zij waren begonnen. Zijn buisje voor het DNA-project van LF2018 leverde ze in. En Marloes stapte op het vliegtuig naar Nieuw-Zeeland. Niet zoals gepland samen, maar alleen.

Dat was een goede beslissing, vertelt ze na afloop van een repetitie voor de intieme danstheatervoorstelling Rauw, die ze samen met choreograaf Marlien Seinstra, danseres Malou Swart en violist Remi Adriaansz maakt en die half april in première gaat. De violist, tevens muziektherapeut, knikt haar instemmend toe. „Wat ik zo knap aan jou vind, is dat jij het verlies van Jocco deel hebt gemaakt van je leven. Hij is nog om je heen, je bent nog in communicatie, je leeft met hem.” Hij peinst, zoekt naar de juiste woorden. „Je kunt verder. Het is geen amputatie.” En dan choreografe: „En je praat erover. Je doet er niet het zwijgen toe, zoals veel mensen.”

En dat is precies wat de makers met Rauw beogen, ze willen het gesprek over rouw en de dood ‘openbreken’. Ze willen laten zien hoe je met zo’n groot verlies om kunt gaan. De buitenwereld die zich vaak geen houding weet te geven, krijgt een spiegel voorgehouden. Ze proberen te tonen hoe pijnlijk en onzinnig veelal goedbedoelde opmerkingen – Hoe gaat het? Ben je er al overheen? Moet je geen nieuwe vriend? – zijn. Soms is een hand op de schouder genoeg.

Toen Marloes in haar eentje door Nieuw-Zeeland trok, heeft ze veel geschreven: dagboeken en overpeinzingen. Die vormen de basis van de voorstelling. Haar vriendin Marlien, choreografe, las alles en selecteerde er fragmenten uit, ze bedacht ook nieuwe dingen erbij. Een danseres en een violist werden bij het project betrokken, zij kunnen het verhaal ‘overnemen’ als woorden niet meer toereikend zijn. „Of waar je geen woorden voor nodig hebt”, zegt de choreografe.

Violist Adriaans verbeeldt De Tijd. Marloes stelt hem filosofische vragen, want tijd speelt een belangrijke rol in het rouwproces, weet zij. Kan je de tijd versnellen of vertragen? Wat betekent ‘de tijd nemen’ eigenlijk en hoe doe je dat? De Tijd geeft slechts bondige antwoorden. ‘Nu is nu’, zegt hij simpelweg. Het zijn vragen die iedereen aangaan, vindt choreografe Seinstra. „Leef ik in het nu? Leef ik alsof het mijn eerste of mijn laatste dag is? Doe ik eigenlijk wel wat ik leuk vind?”

Door zo intens met de voorstelling bezig te zijn, kwamen alle betrokkenen op een ander spoor in hun leven. Marloes ging zelf minder werken, Malou zocht een andere baan, Marlien zegde die van haar als beleidsmedewerker op en Remi nam afscheid van veel vaste cliënten uit zijn muziektherapiepraktijk. Ze hopen dat ook hun publiek aan het denken wordt gezet. „Dit project is voor mij een manier om betekenis te geven aan het verlies van Jocco. Het werken aan deze voorstelling geeft me zo ontzettend veel kracht, dat had ik niet voorzien”, zegt Marloes. „Ik wil het aangaan, er niet omheen bewegen. Dat leerde ik na het overlijden van mijn moeder. Toen heb ik strijd gevoerd om dingen niet te voelen, maar die strijd is veel zwaarder dan om het verdriet gewoon even te laten komen.”

Haar eigen verhaal ‘acteren’, lukt Marloes niet. Iedere keer vertelt ze het in alle oprechtheid en moet ze weer dwars door alle emoties heen. „We hebben haar niet gespaard”, grijnst Seinstra.

Dat maakt Rauw zo heftig. Toeschouwers raken zelf ook geëmotioneerd, voorspelt de choreografe. Daarom is er na afloop tijd ingeruimd voor een nagesprek onder leiding van Marijke Roskam. De ervaring leert dat mensen veel herkennen en, daar heb je dat woord weer, dat ze openbreken. „Maar het publiek gaat ook naar huis met een vorm van hoop. Dat beloven we.”

Dit artikel was te lezen in de Leeuwarder Courant van 18 Maart 2019. Auteur van het artikel is Kirsten van Santen, Niels Westra de fotograaf.